Inleiding

Prachtig, eetbaar, indrukwekkend door zijn enorme schermbloemen maar ook gevaarlijk vanwege zijn giftige bladharen en gehaat vanwege zijn woekergedrag. De berenklauw roept tegenstrijdige gevoelens op. De plant die men vanuit de Kaukasus in Europa als sierplant binnenhaalde, status gaf aan tuinen en parken maar inmiddels als onkruid beschouwd wordt, spreekt tot de verbeelding.

Voor de tentoonstelling (W)Auw Berenklauw lieten verschillende kunstenaars zich inspireren door deze bijzondere plant. Exposerende kunstenaars zijn: Monique Blaak én cursisten, Ingrid Constance, Annemarie Fennema, Renate Gatner, Hans van Herwijnen, Licita Langendijk, Jany Niemeijer, Harry Schomaker en Ria Smid.

(W)auw Berenklauw gaat al op 7 juni van start maar breidt uit tijdens Westerwolde Rijgt, tien dagen tuinen en kunst in Westerwolde. Deze tuinen en kunstroute loopt van 16 tot en met 25 juni over verschillende bijzondere groene locaties en kent een verrassend artistiek programma. In en om het MOW kun je naast (W)Auw Berenklauw terecht voor een bijzondere opstelling buiten, kan je meedoen aan een gemeenschappelijke ode aan de berenklauw of dwaal je in het bos achter het museum tussen bomen én gedichten over berenklauwen en andere lastige planten. Op zondag 25 juni is de feestelijke opening van (W)Auw Berenklauw.

Over de kunstenaars

De meeste kunstenaars werken in de regio van het museum in vaak verschillende technieken en disciplines, van inktroldruk tot fijn schilderwerk en van keramiek tot installaties. Kijk op hun websites voor meer informatie. Op de website van het MOW kan je zo doorklikken of neem de info mee vanaf de balie.

Over de berenklauw

What’s in a name?

Vaak bedoelen we met de berenklauw overigens de reuzenberenklauw (Heracleum mantegazzianum) en is de inheemse gewone berenklauw (Heracleum sphondylium) minder bekend.

Vaak denkt men dat de berenklauw zijn naam ontleent aan zijn grote, ruig behaarde bladeren. De zaden kennen echter een afbeelding die sprekend op de afdruk van een berenpoot lijkt!

Antieke held

Het geslacht Heracleum werd genoemd naar de antieke held Herakles (Grieks, de Romeinen noemden hem Hercules), omdat hij voor het eerst de plant als geneeskruid gebruikt zou hebben. De enorme afmeting van de plant kan echter ook een rol bij de naamgeving gespeeld hebben. Herakles stond immers bekend om zijn enorme kracht.

Giftig?

Aanraking is op zichzelf niet voldoende voor een reactie. Zodra je echter met het sap (furocoumarinen) van de plant in contact komt, ontstaan door fotosynthese (dus uit het zonlicht blijven!) rode, jeukende vlekken. Enkele uren later gaan deze over in een duidelijke ontsteking van de huid met zwelling en blaarvorming. Deze kunnen er uitzien als brandwonden en genezen pas na 1 à 2 weken. Na contact met het sap van de plant de plek met veel koud water spoelen en zeker een week de zon vermijden. Sommige mensen zijn overigens niet gevoelig voor de plant.

Cuisine en geneeskracht

Ondanks deze gevaarlijke reactie is de berenklauw niet giftig en zelfs eetbaar. Let wel dit geldt voor de inheemse, gewone berenklauw!  Vroeger was het gebruikelijk voedsel voor volk en vee. In Engeland heet de plant niet voor niets Hogweed, (varkenskruid) en ook in delen van Nederland noemde men het wel varkenskool. Ook voor de mens is de berenklauw echter niet te versmaden. Wat denk je van gestoofde berenklauwbladeren of een heerlijke berenklauwfrittata.

Op de website www.wildplukken.nl vind je enkele heerlijke recepten met berenklauw, waaronder gestoofde berenklauw, in Kambucha ingemaakte bieten met berenklauwzaad en gerookte bokking met berenklauw. Marjoleine de Vos van het NRC waagde zich aan de genoemde berenklauwfrittata.

Jonge berenklauwstengels (voor het blad zich ontvouwt) kan je zonder bescherming oogsten, de wat oudere kan je (met handschoenen) eventueel schillen.

De berenklauw is niet alleen eetbaar. De plant staat sinds mensenheugenis bekend om zijn geneeskrachtige werking. Men kan zowel de wortel als de plant aanwenden bij onder meer benauwdheid op de borst, vallende ziekte, geelzucht, buikloop en ingewandswormen. Het zaad meng je met olie tot een papje tegen hoofdpijn.