Van 14 oktober tot en met 31 maart 2019 vind je in het MOW de tentoonstelling Fotografen van de vooruitgang, met historische en moderne fotografie. Hieronder vind je een toelichting op de tentoonstelling, het achterliggende project en beide fotografen. 

De tentoonstelling was eerder in een iets andere vorm te zien in het Fotomuseum Den Haag. In april verscheen het boek over de tentoonstelling.

Dirk Kome, Oude Kar

Fotograaf Dirk Kome (1976) heeft een fascinatie voor het platteland én historische foto’s. Iets wat bijvoorbeeld eerder tot uiting kwam in het vastleggen van zijn eigen jeugd in Rockanje en in de tentoonstelling 'Boeren' uit 2016, een overzicht van het boerenleven in de Nederlandse fotografie vanaf 1885. Een interesse in de bijna vergeten Groningse fotograaf Tonnis Post, past prachtig in dit rijtje.

Tonnis Post : fotograaf op de rand van de moderne tijd

Post leefde van 1877 tot 1930 en kende een bloeiende fotopraktijk in Winschoten. Bekend is hij inmiddels vooral nog van zijn fotografie van armoedige woonomstandigheden in Westerwolde en zijn verslag van de kanalisatie in deze regio. Maar hij deed natuurlijk veel meer, portretfotografie bijvoorbeeld. Vele Oost-Groningse families hebben nog wel een echte ‘Post’ in het familiealbum, al heeft men zich dat niet altijd gerealiseerd.

Tonnis Post EHBO club

In de tijd van het Post, het einde van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw was fotografie een luxe. Slechts een enkeling bezit een camera. Het is tegelijkertijd het moment van de onomkeerbare intrede van de moderne tijd. Deze voortgang toont zich in de bouw van nieuwe fabrieken, de komst van de eerste mechanische landbouwapparaten, het graven -met de hand- van kanalen in Westerwolde en de aanleg van het stoomtramspoor van Ter Apel naar Delfzijl. Tonnis Post is erbij en legt alles haarscherp vast.

Met zijn grote, houten platencamera en zijn zware schoudertas vol glasnegatieven en magnesiumpoeder doorkruist Tonnis Post Oost-Groningen op zijn fiets. Hobbelend over modderige paden, want verharde wegen zijn er nog niet. Het waterschap, de stoomtrammaatschappij en een bedrijf in landbouwapparatuur behoren tot zijn belangrijkste opdrachtgevers. Daarnaast fotografeert hij, in samenwerking met arts Pieter Bloemers Middendorp (1877-1958), vier jaar lang de huizen van de allerarmsten in Westerwolde. Post fotografeert en Middendorp noteert op de achterkant van de afdruk alle details van de veelal erbarmelijke woonomstandigheden. Het meegebrachte magnesiumpoeder dient voor het flitslicht dat in de krappe en donkere ruimtes wel nodig is.

Deze foto’s brengen een wereld tot leven die we tegenwoordig bijna niet voor kunnen stellen: armlastige Groningers voor hun half ingegraven plaggenhutten; kinderen in krappe bedstedes waar varkens of schapen omheen scharrelen; gezinnen met een tiental kinderen poserend voor een kleine, vervallen boerderij.

Kome speurde meer dan twee jaar naar de overgebleven foto’s van de Winschoter fotograaf, bij archieven, musea én bij particulieren door het hele land. Een speciale fotodag in het MOW en later in Winschoten hielpen hierbij. Uiteindelijk verzamelde Kome zo meer dan duizend foto’s van Post. Kome ging echter nog een stap verder.

Dirk Kome: Post re-visited

Ruim honderd jaar nadat Post zijn iconische foto’s maakte, doorkruist Kome met zijn camera Oost-Groningen - niet op de fiets maar heel comfortabel met de auto. Met deze zoektocht ontstaat langzaam maar zeker een beeld van de omvangrijke carrière van Tonnis Post en daarmee ook van Nederland rond de Eerste Wereldoorlog. In de voetsporen van zijn Groningse voorganger maakt Kome nieuwe beelden, een vorm van zogeheten ‘re-photography’.

Dirk Kome, Boer Mellema

Kome brengt in beeld wat er terecht kwam van de projecten die Post ooit fotografeerde en portretteert de nazaten van Groningers die door Post ooit zijn vastgelegd.  Wonen de nazaten van de welgestelden onder hen nog steeds op stand? Hoe vergaat het de kleinkinderen van de plaggenhutbewoners? Heeft de kanalisatie de verwachte welvaart gebracht? In de tentoonstelling komen de foto's van Tonnis Post en Dirk Kome samen. Post krijgt daarmee bijna een eeuw na zijn dood alsnog museale aandacht. De tentoonstelling laat een deel van het oeuvre van Post zien in dialoog met foto’s van Dirk Kome.

Over Tonnis Post

Tonnis Post wordt in 1877 geboren in Loppersum. Na zijn opleiding tot fotograaf aan de Kunstacademie Minerva neemt hij in 1901 een “Photo-Atelier” in Winschoten over. Behalve het fotograferen van de stroom aan mensen die naar zijn studio komt, trekt hij regelmatig voor opdrachtgevers de provincie in.

Over Dirk Kome

Dirk Kome (1976) komt uit Rockanje waar zijn vader en broer nog steeds een boerenbedrijf hebben. Hij studeerde aan de Gerrit Rietveld Academie en aan de Rijksakademie in Amsterdam. Als fotograaf legt hij in zijn werk verbanden tussen wat is en wat is geweest.